Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog

Seguissem la rega traçada per nòstres fraires catalans

per Joan‐Pèire Alari

J-P HilaireDempuèi la parucion en 1961 d’Ethnisme, vers un nationalisme humaniste, los principis avançats par Francés Fontan segon losquals la lenga es l’indici sintetic de la nacion e « cada nacion deu formar un estat unificat e sobeiran, gaudissent de l’independéncia politica e de l’egalitat juridica al respècte de las autras nacions. » an recebut un començament d’aplicacion en Euròpa occidentala ont de nombroses Estats‐Nacions mai o mens ancians englòban mai d’una nacion al sens etnolingüistic del tèrme ?

Per respondre a aquela question, nos limitarem als cas d’Espanha, de Granda Bretanha e de França.

Espanha que sa constitucion definís coma « una nacion de nacionalitats » administra, en mai dels castelhans al sens larg e lingüistic del tèrme, los catalans dont la majoritat viu dins la « Generalitat de Catalonha » e los autres al País Valencian e dins las Isclas Balearas (sens oblidar la « Franja » en Aragon, Andòrra, lo Rosselhon jos administracion francesa e l’Alguèr), los galicians d’etnia portuguesa e los bascs (lo Nòrd del País Basc estant administrat per França). Los movements nacionalistas e independentistas d’aquelas etnias son particularament implantats e poderoses dins la Generalitat de Catalonha e dins lo País Basc autonòme e la Navarra. Al País Basc, la lucha armada menada per ETA jol regim franquista e perseguida après lo passatge a la democracia sembla unilateralament arrestada e remplaçada per una lucha politica legala per la sobeiranetat. La manifestacion monstre que se debanèt a Barcelona lo 11 de setembre passat, acampant mai de un million e mièg de personas, mòstra que los catalans van mai luènh que lors dirigents politics e que la reivendicacion de l’independéncia de Catalonha tòca totas las classas d’atge e totes los sectors de la societat catalana. Los catalans s’acontentan pas mai de l’autonomia autrejada per Madrid e de sos limits subretot en temps de crisi economica grèva de l’Estat espanhòl.

En Granda Bretanha, dempuèi 1999, lo País de Gallas e Escòcia an lors institucions pròprias : l’Amassada gallesa e lo Parlament escocés. Mas es mai que mai en Escòcia que lo nacionalisme va vent en popa. Es pas un nacionalisme estrictament etnolingüistic. Escòcia istorica e administrativa dins laquala mena son combat compòrta una majoritat d’escoceses dont la lenga es o èra lo gaëlic d’Escòcia e una minoritat d’angleses dins las « tèrras bassas » del Miègjorn que parla lo « Scots », dialècte de l’anglés. Lo SNP (Partit Nacional Escocés) qu’es al poder a Edinborg e a la majoritat absoluda dels sètis al Parlament escocés a l’intencion d’organizar un referendum sus l’independéncia en 2014.

Enfin, es França que compta le nombre mai grand de nacions en çò sieu ambe Bretanha, Occitània (a despart del Val d’Aran e de las Valadas occitanas d’Itàlia), lo Nòrd del País Basc, Catalonha Nòrd, la Flandra neerlandofòna del Westhoek, l’Alsàcia e la Lorena moselana de lenga alemanda e Corsega. Los movements independentistas son mai que mai presents en Corsega, al País Basc, en Bretanha e marginalament en Occitània. Totas aquelas nacions an pas cap d’institucions pròprias e lors lengas an pel melhor una reconeissença formala. D’aqueles tres Estats, França es sens cap de dobte lo mai rigidament centralista.

Podèm rasonablament esperar que Catalonha e Escòcia arriben a l’independéncia pendent aqueste decènni? Los e las que desfilavan a Barcelona ne son convençuts per Catalonha mas serà pas aisit. Madrid abandonarà pas Catalonha (al mens la Generalitat) sens còp ferir en arguant d’abord que la Constitucion espanhòla permèt pas l’autodeterminacion de Catalonha. Lo rei d’Espanha es intervengut dins lo debat apelant a l’unitat del país. Los responsables de l’armada espanhòla menaçan. L’Union europèa considèra amb circonspeccion l’actitud de Catalonha. Lo cap del govèrn espanhòl, Rajoy, dialòga pas ambe lo cap del govèrn catalan, Artur Mas, butat per sa basa, jol pretèxte que i a de problèmas mai urgents en periòde de crisi. Obtendràn los catalans un lòt de consolament : lo drech coma los bascs de levar l’impòst a pòst e de ne reversar una partida a l’Estat central ? Res o ditz pel moment. Caldrà que las eleccions anticipadas del 25 de novembre en Catalonha donen un mandat plan clar per l’independéncia als elegits. Lo 11 de setembre a Barcelona èra pas qu’una etapa, de segur capitala, sus un camin qu’es encara long.

En Escòcia, lo 22 de setembre passat, une manifestacion independentista acampèt 5000 personas dins las carrièras d’Edinborg. A primièra vista, es plan pauc comparat a Barcelona. Se cal carcanhar d’aquò ? Prejutja pas de cap de biais del resultat del referendum en 2014. D’un autre costat, quitament se los escoceses vòton pas en majoritat per l’independéncia, votaràn probable per l’extension dels poders del Parlament escocés. Se causisson l’independéncia, i aurà pas d’empacha constitucionala perque Granda Bretanha a pas de constitucion. Lo Primièr Ministre, David Cameron, a tanplan declarat qu’opausariá pas cap d’empacha juridica. Demorarà de resòlvre la question institucionala de l’apartenéncia a l’Union europèa.

E Occitània ? Lo Partit de la Nacion Occitana èra largament representat a Barcelona lo 11 de setembre e foguèt calorosament aculhit mas nos embalem pas. L’independéncia d’Occitània es pas per deman e lo pòble occitan es a d’annadas‐lum del pòble catalan. Lo 31 de mars passat èrem dins las 30.000 personas que manifestavan a Tolosa per la lenga occitana. Dels 15 millions d’estajants d’Occitània quantes son conscients d’èstre occitans, quantes vòlon l’autonomia, l’independéncia ? Quantes an un drapèl tricolòr dins lo cap e se vòlon franceses d’en primièr sens parlar de los que son venguts d’Oltra‐Lèger e se garçan d’Occitània. Las qualques avançadas : lo govèrn autonòme del Val d’Aran e l’occitan aranés lenga oficiala, los devèm als catalans. Plan segur, l’independéncia de Catalonha auriá un efècte d’abrivament suls occitans mas aquel efècte seriá ni automatic ni immediat.

Nosautres, independentistas occitans, minoritaris dins la movença occitana, devèm prene consciéncia que probablament veirem pas l’independéncia d’Occitània e la Republica federala occitana. Trabalham per las generacions futuras que capitaràn benlèu gràcias als esfòrces de lors predecessors. A Barcelona, avèm cridat amb estrambòrd : « independència ». Catalonha es benlèu pròcha de la libertat. Occitània n’es encara luènh mas serà liura un jorn.

I contribüirem en trabalhar sens relambi a conscientizar los occitans e en nos presentar a las eleccions, pas simbolicament, mas per aver d’elegits e fargar, al delà de las capèlas, una fòrça politica autenticament occitana que pese tre 2014. Los occitanistas, quantas divisions ? Ne caldrà maitas mas relevam l’escomesa. Aprèp Barcelona, podèm pas far autrament que de seguir la rega traçada per nòstres fraires catalans. Lor devèm plan aquò e lo devèm tanben a Francés Fontan e Jaume Ressaire.

Agen, 26 de setembre de 2012

Tag(s) : #Editorial Lo Lugarn