Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog

Un policièr novèl de Reinat Toscano,

dins lo qual l’esquizofrenia s’apodera de Matieu Sampeyre

 

   Es una tras que bona causa de tornar trobar lo policièr Matieu Sampeyre dins sas aventuras de foncionari un pauc descalat. Fasiá plan temps qu’aviam pas ausit parlar d’el e qualques còps nos demandavèm ont diantre èra passat e se quitament l’anavem un jorn tornar veire. Es amb grand plaser que tornam renosar amb una vièlha coneissença.

   De fach, dos autors importants de la literatura occitana actuala nos prepausan de personatges permanents de policièrs. Aqueles escrivans son d’un cap e de l’autre del país. Reinat Toscano, segur, amb son Matieu Sampeyre a Niça e Joan Ganhaire, amb lo comissari Arnaudguilhem, dins Peiregòrd. Ara per ara, aqueles personatges fictius son plan establits. N’avèm lor pedigree en memòria. Coneissèm lors travèrses, defauts e tanben lors qualitats. Per tot dire nos son ara familhièrs. De gaire lor podriam metre dessús una cara e un fisic. Son tanben plan bornats dins lors espacis d’evolucion, dins lor biotòpe. Los poiriam descriure de cap.

   Alavetz, aquelas tièras de romans se presentan coma de serias policièras. Mancariá pas que de los filmar aguèssem un jorn l’astre d’aver una entrepresa de produccion e una cadena de television per difusir las serias. Que fa l’OPLO ?...

   Aqueste « Matieu Sampeyre fa l’actor » s’amòda lentament. Plan tròp lentament, çò me sembla, per un roman policièr. Me demandi se lo genre demandariá pas, al contrari, de trucar còpsec l’esperit del legeire per atraire son atencion ? Dins l’escritura policièra, mai que dins una autra, la dificultat es de servar de longa l’interés del legeire. Lo cal fa anar de rebombiments en rebombidas per lo se gardar despertat e lo menar gentament al punt final. Un punt final jos forma de casuda inesperada e susprenenta. Rai d’aqueste costat que per clavar las enigmas, Reinat Toscano s’i sap far e o fa de man de mèstre.

   Una enquista policièra deu èsser complèxa per èsser interessanta, mas deu pas tanpauc èsser alambicada al punt de far pèrdre son fial al legeire. Emai se i a un interés indenegable a far desviar lo cors de l’enquista dins d’andronas, cal ça que la qu’aquelas andronas sián plan delimitadas e comprensiblas de cadun. Qualques còps, me semblèt que Matieu Sampeyre èra tròp introvertit, mentre que los autres personatges son a pro pena dessenhats.

   Amb aquò, dins aqueste roman, l’emplec del present permet una implicacion en dirècte del legeire. O almens permet un convit fòrt a dintrar dins lo tablèu, a montar sus l’empont e de gaire intervenir dins l’accion. Es lo mòde gaireben indefugible de l’escritura policièra.

   Çò de particular dins aquesta òbra es que lo narrator interpèla sovent lo legeire. Es un biais de far que se rescontra sovent dins lo genre. Mas aquí, benlèu que la ficèla es tròp sovent utilizada e sabem totes qu’a fòrça d’emplegar un aplech, aqueste acaba per s’abenar. Non solament dins aqueste opus lo narrator interpèla lo lector, mas a còps lo pren a partida e de longa lo tuteja : « D’en promiera, liège toti lei poesias dau site, pi va à la pesca d’un caire e de l’autre... Non, pas à la pesca per agantar de peis ! Ti cau seguir m’un pauc mai d’atencion qu’aquò ! Es just una expression per dire que va rapugar d’aquí d’aià de vèrs qu’après, en lu tornant combinar, van formar de novèli poesias ». Aquò es benlèu ne far tròp. Lo legeire, a d’unes moments, se pòt sentir pres a la garganta : « E tu que siés a liège tot aquò, t’en paui de questions ? Ti demandi s’as ben tot cen que cau dins la tieu tèsta ? Ti demande perqué passes de temps à t’interessar à cen que fau e à cen que non fau, à cen que pensi e à cen que non pensi ? Non ! Alora laisse-me ti dire la seguida, just lo temps d’un sospir per mi tornar pilhar un pauc d’alen... ». O pièger encara, pres en ostatge per l’autor, lo legeire es forçat de dintrar dins un jòc qu’a pas causit de prima pausa. Aquò lo pòt daissar dins una mena de malaise. Ni per l’umor, nimai per la derision, aquestes artificis capitan pas d’escafar una sentida d’intrusion esprovada pel legeire. Me sembla que i a una cèrta distància a servar.

   Aquelas son reservas pichonas. Se pòdon qualificar de parpèlas d’agaças talament la gaug de legir aquelas aventuras es bèla. A tal punt que planhissi que las òbras de Reinat Toscano sián pas melhor difusidas. Malgrat los esfòrces colossals de las edicions Auba Novèla, aquestas son pas pro conegudas. Devèm, a tot pèrdre, portar a la coneissença del public occitanofòne lor existéncia. S’ameritan d’èsser mai legidas e lor autor mai reconegut. Ça que la, Reinat Toscano a causit d’escriure son libre dins lo josdialècte niçard. Es solide pas question aicí de metre en question la libertat de cadun de far l’occitan que vòl, mas i a un principi de realitat : en cavant l’iperdialectalitat, cavam cada jorn un pauc mai nòstra tomba. E francament avèm pas besonh d’aquò. Mas aquò es pas qu’un vejeire...

                                                                                                                       Pèire Rabasse

 

« Matieu Sampeyre fa l’actor » de Reinat Toscano.

Edicions Auba novèla. Despaus legal : tresen trimèstre de 2018. 143 paginas.

Matieu Sampeyre fa l’actor, de Reinat Toscano

Matieu Sampeyre fa l’actor, de Reinat Toscano

Tag(s) : #Tot en Oc, #culture, #Pèire Rabasse, #occitanie

Partager cet article

Repost0
Pour être informé des derniers articles, inscrivez vous :