Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog

Tròces autobiografics de Jòrdi-Maurici Maurin

 

   La literatura occitana en Auvèrnha se pòrta mal. Dire lo contrari seriá messorga e ganhariam pas res a nos servir de messorgas. Plan lo contrari ! La politica de l'estruci seriá un suicidi. Anam pas aicí analizar longament lo perqué e lo cossí d'una tala situacion. Plan solide aquò's la resulta d'una situacion sociolingüistica catastrofica, consequéncia d'una politica assimilacionista de l'Estat francés contra la nacion occitana. Mas la literatura d'un pòble, malgrat totas las contingéncias degudas a quinas que sián las situacions politicas, depend tanben del degrà de resisténcia del pòble en question.

   Malurosament, coneissèm pas en Occitània de resisténcia politica que poiriá de cotria enançar una vertadièra resisténcia lingüistica e literària. Quand la dignitat e lo respècte de sa pròpria identitat son aquí, la liberacion nacionala es en camin e es pas jamai luènh de capitar.

   Per ne tornar a la situacion literària, se d'un biais general aquesta es pas famosa en Occitània, l'es encara mens dins sa region auvernhata. Dins aqueste parçan nordic del nòstre país avem qualques valentas associacions que fan çò que pòdon, mas coma pertot dins lo demai del país an de mal per recrutar d'aderents novèls e tornar balhar atal de dinamisme a una accion de reconquista de l'identitat.

   Malgrat aquò, avèm en Auvèrnha qualques escrivans de tria, mas tot comptat e rebatut, nimai per lors trabalhs, la produccion demòra escarsa. Comparason es pas rason, mas la situacion de la region vesina de Lemosin es plan melhora. Del punt de vista literari, Lemosin es quitament un exemple en Occitània.

   Rai ! Quand vegèri aquel libre de Jòrdi-Maurici Maurin sul banquet de la seccion cantalesa de l'Institut d'Estudis Occitans, poguèri pas téner de lo me crompar. Aquel libre, que fins alara ne coneissiái pas l'existéncia, pòrta lo títol de "Rabusadas del Suc de la Gana". Confessi que quand crompèri l'obratge sabiái pas çò que significava lo mot de "rabusada". Solide que s'aViái sabut qu'èra un sinonim de "repapiatge", me seriái mesfisat e tanplan l'auriái daissat ont èra. Mas atal van las causas que quand devon arribar, arriban. Un còp lo libre dins la museta, caliá ben acabar per lo legir un jorn. Es d'uèi causa facha.

   De l'autor, sabèm qu'es nascut cantalon en 1930. De mestièr foguèt… ensenhaire ! Bon, anam pas criticar un còp de mai los ensenhaires que s'aviam pas aquestes en occitanisme, seriam pas gaire. Cossí que ne vire, es un òme que, solide, ten sa lenga d'ostal. Cossí ne poiriá èsser autrament de qualqu'un nascut en 1930 al campèstre ? Jòrdi-Maurici Maurin fa una lenga escricha requista, mas es pas un escrivan. Vòli dire empr'aquí que fa pas de ficcion. Aquelas dichas repapiadas son sos remembres de mainatge e d'adulte. Finalament Jòrdi-Maurici Maurin fa pas que çò que faguèron de centenats e de centenats d'Occitans : contar amb nostalgia lo debanar de lor vida. Degun a pas a lor ne far lo repròchi. Pasmens, la question de la publicacion d'un tal document se pausa e supausi que los bailes de las edicions Lo Convise la se deguèron pausar.

   A mon vejaire -es pas qu'un vejaire-, aquela mena de pròsa se pòt publicar. Òc-ben, se pòt publicar, mas per aquò vesi doas condicions. La primièra es que i aja pas de literatura en espèra sus la tièra de las parucions previstas. Vòli dire per aquò que los remembres autobiografics devon pas èsser una prioritat. La segonda condicion es que la pròsa siá de bona tenguda e dins l'afirmativa, una tala publicacion permèt de balhar de qué legir al monde. Solide aquela condicion es complida tocant lo libre de Jòrdi-Maurici Maurin.

   Pasmens, demòra lo contengut. Quantes de libres atal legiguèri dins ma paura vida de legeire compulsiu ? Talament que se mon paire e mon grand-paire m'avián pas ja contat lors vidas d'òmes de la tèrra entre las doas guèrras, auriái pogut aprene quicòm dins aquestes libres de remembres. Mas èra fach, e, fin finala, culturalament aqueles obratges me porgisson res de mai. D'alhors, arresti pas d'o dire, lor fonccion es pas d'enrequisir lo monde, mas de desbondar la nostalgia de los que los escrivan. Psicanaliticament es probablament un biais de tampar la bocla de la vida. Un biais de tampar lo libre d'una vida quand lo mot "fin" s'acerca. Anam pas epilogar mai sul sicut…

   Lo libre de Jòrdi-Maurici Maurin es coma los autres. Mas benlèu que lo seu es un pauc mai fastigós que los autres. A la debuta fa la descripcion dels dos vilatges que coneguèt de mainatge. En plaça de nos contar qualques anecdòtas pauc o pro interessantas coma fan la màger part dels autobiografs, el nos espepissa sos dos vilatges, tenètz-vos plan, ostal per ostal, familha per familha amb los noms, prenoms, escainoms e tanplan genealogias o çò que l'autor ne sap. Inutil de vos dire que la lectura es una mica indigèsta, pesuga sus la comprenèla. Voldriái pas èsser desagradiu, mas de l'ase de la Lisa qu'arresta pas de petar per çò que l'èrba fresca li conven pas, me'n chauti coma de mon primièr pernilh. Vòli atal exprimir qu'es pas aquela mena de fach raportat que me va esmòure prigondament. Sens comptar qu'a passas l'estetica se daissa desirar. Entre maitas causas l'autor passa tanben en revista las ègas qu'aguèron a l'ostal. Totas pel menut e aquí tanben amb nom, qualitats e desfauts. Aqueste libre sembla vertadièrament a çò que se poiriá assimilar a una performància mnesica : se remembrar lo nom de las bèstias domergas d'i a un mièg sègle e mai. O caliá far ! Jòrdi-Maurici Maurin o faguèt.

   Fin finala l'autor fa una monografia per cadun dels dos vilatges que foguèron los seus, lo de la familha e lo d'una grand-maire que, mainatge, sovent lo gardèt. Totes las fonts, los poses, las croses, los forns, las capèlas e capeletas, tot i es menimosament repertoriat e descrit. Solide que per metre al punt son libre, Jòrdi-Maurici Maurin deguèt anar sus lo terrenh mai d'un còp per verificar una causa o una autra. Emai benlèu faguèt de descobèrtas !

   Aqueles tèxtes de pròsa de Jòrdi-Maurici Maurin an una grand qualitat. Fòrces son cargats de poësia. Sap escalcir la mendre emocion al moment d'una cerca de campairòls o d'una passejada en montanha : "I a pas qu'a pè que se pòt trobar una pèira per vos estonar, un cristal de ròca dins lo basalt, un crane còdol al bòrd del riu o un tronc fossilizat…". I soi d'ont mai sensible que soi tanben un caminaire de plana coma de montanha. Jòrdi-Maurici Maurin es un bon observator de la natura. Se dins son libre aprenèm pas grand causa, presam lo biais que possedís per dire çò que l'esmòu. Se pòt dire qu'a l'esmòuguda comunicativa. Aquí residís l'interés de son obratge.

   En fin de volume, l'autor nos balha qualques poësias rimadas a son biais. Soi pas grand amator de poësia rimada, mai una d'aquestas "Ramelet per Marcèl" me sembla mai capitada que las autras.

   Pòdi pas acabar aquesta presentacion sens parlar de las fotografias que caup lo libre. Son totas de color e balhan vida a l'obratge. Son de testimoniatges de vida vidanta. Balhan de color a un libre que, qualques còps, ne manca.

                                                                                                                     Pèire Rabasse

 

"Rabusadas del Suc de la Gana" de Jòrdi-Maurici Maurin. Edicions Lo Convise. Acabat d'imprimir lo 1èr d'octobre de 1999. 230 paginas.

"Rabusadas del Suc de la Gana" de Jòrdi-Maurici Maurin.

"Rabusadas del Suc de la Gana" de Jòrdi-Maurici Maurin.

Tag(s) : #Tot en Oc, #Pèire Rabasse, #culture