Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog

Los Cagòts, un secret pas encara revelat

 

    De l'autor sabèm qu'es biarnés e qu'es un afogat de l'istòria dels Pirenèus. Sembla tanben s'interessar als mites, totes los mites. Sabèm plan pauc de causas de Renat Descazeaux, se non es que pareis se trachar dels mistèris de l'umanitat e benlèu un pauc d'esoterisme. Rai ! Amb aqueste libre ensaja de soscar a l'origina dels Cagòts que son estats nombroses dins los Pirenèus gascons. Mas pas sonque, n'i aguèt tanben de l'autra part de la sèrra, dins lo Bascoat e en Aragon.

    La tòca de l'obratge es d'ensajar de trobar l'origina d'aqueste fenomèn de marginalizacion d'una part de la populacion. Un òrre ostracisme que durèt pauc o pro un milierat d'annadas. Las datacions son malaisidas d'arrestar amb precision, mas se tenèm compte de çò que nos escalcís Renat Descazeaux, podèm, amb el, dire que l'ignominia durèt, a la gròssa, del sègle IXen fins al XIXen.

     Mai d'un autor, mai d'un istorian, mantunes esoteristas, o scientifics se balhèron per tòca de desboscar l'origina dels Cagòts sens jamai i capitar. Cadun porgissent sa tèsi en venguent enriquesir aqueste dorsièr tras qu'enigmatic. Mentretant, la quista contunha e Renat Descazeaux, amb aqueste obratge, pòrta sa pèira. O fa, çò sembla, aprèp un long estudi e una enquista menimosa apiejada sus una documentacion abondosa.

     Son vejaire, original, seriá que l'origina dels cagòts remontariá a una frairetat de companhonatge que seriá estada, a la debuta del sègle Xen, ostracizada pel demai de las frairetats companhonicas. Aquela frairetat seriá la dels fustièrs. Una teoria d'ont mai estranha que, de ma coneissença, los fustièrs son demorats e son encara plan presents dins lo companhonatge. Per dire la vertat, l'escalcida de la tèsi de Renat Descazeaux es pas plan explicita, o es ieu qu'ai de dificultats de compreneson.

     A la debuta de l'obratge, l'autor refuta l'idèia que l'origina dels Cagòts siá la mesa a l'escartada d'una part de la populacion per en causa de l'afeccion de la lèpra. Pr'aquò, d'ont mai porgís çò que crei èsser d'arguments contra la tèsi de la lèpra, e d'ont mai sas assercions venon d'arguments en sa favor. Es tras que possible, que la tota primièra origina d'aquesta terribla segregacion venga d'una epidemia de lèpra. E fins a pròva del contrari, es probablament l'unica. D'alhors, dins las regions ont los Cagòts foguèron nombroses i aguèt de leprosariás coma pertot endacòm mai. La diferéncia amb las autras regions seriá que los leproses garits, e quitament lor descendéncia, an contunhat pendent de sègles e de sègles a èsser descriminats.

       Los arguments que lo quiti Renat Descazeaux balha dins lo sens d'una origina leprosa son nombroses ne podèm reprene dos : "Aquò's per eles la pòrta bassa, especiala, ignòbla, d'accès a la glèisa ; una pòrta pel costat. Es tanben l'aigasenhadièr particular, lo banc de fusta dins l'escurina, al fons del sanctuari. Per la comunion, jos la mirada mespresenta de las gents que se dison onèstas, se lor porgís lo pan e l'aiga benesida a cima d'una bròca". Aquel afar de tocar pas los Cagòts, pòt pas èsser pas sens rasons sanitàrias. Encara un còp, e fins a pròva del contrari, contrariàment a çò que Renat Descazeaux nos porgís, m'es malaisit d'enfaciar l'origina de l'apartheid del Cagòts autrament que dins la paur de contractar una malautiá qu'a l'epòca se podiá pas garir.

        L'autor o reconeis el-meteis : "Lo tresen concili de Latran de 1179 classificava ja los qu'èran tocats pel mal amb la preocupacion de la proteccion de la societat. Los unes, los que podián pas que viure recluses compte tengut de l'evidéncia de lor afeccion, èran d'autoritat copats del monde. Los autres, garits o plan mens tocats pel mal, podián servar una mena d'organizacion sociala jos susvelhança. Aquesta distincion dobrissiá la via a la definicion d'una classa de leproses liures als quals s'identifiquèron los Cagòts". Es pas sens rason que majoritariament los cercaires clinan cap a n'aquesta ipotèsi dels Cagòts descendents de leproses. A son malgrat, a son contravoler, Renat Descazeaux o daissa entendre. I a pas qu'en fin de volume qu'ensaja de lançat son ipotèsi fosca d'una scission dins lo companhonatge iniciatic del dever. Fa un parallèl entre lo companhonatge, lo camin de Sant Jacme e los Cagòts. Mas aquí tanben la demonstracion es pas plan clara. O alara, tornamai, seriá ieu qu'ai de problèma de compreneson ? L'autor demòra de longa dins de generalitats, sens jamai precisar res dins la prigondor. De tot biais, sens jamai porgir la mendre pròva convencenta. Sas explicas son gaire apevadas sus de fondamentas solidas. Qualques còps, aguèri l'impression que passava sens transicion de l'istòria als mites legendaris. Çò que, solide, apaurís la credibilitat de la proposicion. Una ipotèsi s'amerita d'èsser escalcida amb clartat, netetat, precision. Deu èsser apiejada sus de causas tangiblas, verificablas e verificadas. Aguèri pas l'impression que foguèsse lo cas amb aqueste libre de Renat Descazeaux.

        Alavetz, s'es fòrça escrich sus l'origina dels Cagòts e pensi pas que siá deman que l'enigma siá resolguda. Fòrças ipotèsis demòran encara dobèrtas, emai se, ara per ara, la de la mesa e l'escart per de rasons sanitàrias demòra la mai plausibla. Per contra, dins lo cas ont aquesta seriá la bona, çò que sabèm totjorn pas es perqué aquela discriminacion durèt tant de temps e perqué dins aquesta region ? Farai remarcar en passent -sens saber s'aquò poiriá explicar çò autre- que la region que coneguèt la segregacion dels Cagòts es pas estada tocada, a l'Edat-Majana, pel catarisme e la tolerància religiosa que regnava en Lengadòc abans la guèrra d'annexion menada dins aquel parçan d'Occitània per França.

        Cossí que ne vire, lo mistèri dels Cagòts demòra entièr. Es malurosament pas, a mon vejaire, lo libre de Renat Descazeaux que lo nos desvela. Pasmens totas las dralhas ganhan d'èsser exploradas. Sèm redevables a Renat Descazeaux de no'n aver prepausada una. Benlèu qu'es a la trabalhar mai e a l'aprigondir mai. Es tot çò que desiram.

 

Pèire Rabasse

 

"Les Cagots, histoire d'un secret" de Renat Descazeaux.

Edicions dels Regionalismes. Acabat d'imprimir en julhet de 2015. 130 paginas.

Les cagots de Renat Descazeaux

Les cagots de Renat Descazeaux

Tag(s) : #Tot en Oc, #Pèire Rabasse, #culture