Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog

Seguida e fin del viatge de Règis-Evarista Uc

en Extrèm Orient dins las annadas 1840

   Dins aqueste quatren tòme de sas escorregudas dins l'Extrèm Orient l'autor contunha d'analisar la societat chinesa dins sas tradicions, sos biaisses de viure, mas tanben dins sas mentalitats e sas institucions. Comença per ensajar de comprene cossí fonciona la medecina tradicionala chinesa. Règis-Evarista Uc èra pas metge, mas èra un òme curiós de tota causa. Paradoxalament, emai per èsser un òme de fe, èra tanben estat qualqu'un que s'interessava fèrme a las sciéncias e a totas las sciéncias. Èra d'una granda erudicion, çò que fa encara d'uèi l'interés de sos libres. En aquesta primièra mitat de sègle XIXen, cada jorn porgissiá sa novèla invencion e Règis-Evarista Uc fasiá lo necessari per se téner al corrent de las novèltats tecnicas. De cap de biais èra pas un comtemplatiu.

   Atanben, emai se comparason es pas rason, dins sa restitucion de viatge (mas aquí caldriá benlèu emplegar lo plural) compara las medecinas occidentalas e orientalas. Dos biaisses disparièrs d'enfaciar la malautiá e dels mejans de la combatre.

   Cal pas créire que l'autor regète en blòc la medecina chinesa. Per d'unes de sos aspèctes li reconeis una eficacitat patenta, verificada. Las circonsténcias volguèron que justament pendent aquel viatge tombèt gravament malaut. Plan solide foguèt sonhat per de medecins chineses que coneissián pas d'autra medecina que la lor e que l'apliquèron. Emai Règis-Evarista Uc se'n tirèt pro plan e en pauc de temps. Se requinquilhèt d'aviada e demorèt sens sequèla de sa malautiá, çò que lo portèt a soscar bravament sus las practicas medicalas dins l'empèri del mitan.

   Autra suspresa d'aqueste libre, e pas de las mendres, es de descobrir cossí ja en 1840 se parlava dins lo monde de la subrepopulacion de China. Avèm conegut en Occident dins las annadas 1970 l'episòdi paranoïac del famós "perilh jaune" que nos valguèt quitament almens un film de ficcion, mas sabiái pas ieu que ja la subrepopulacion èra un sicut de preocupacion. Pr'aquò a n'aquel moment èrem luènhs del miliard tres cents milions d’estatjants chineses que coneissèm a l'ora d'ara. L'empèri chinés, de mercés als impòsts qu'impausava a sas populacions, èra en mesura de chifrar, amb mai o mens d'exactitud, sa demografia. Règis-Evarista Uc balha qualques chifras : " Tres denombraments principals an balhat de resultats que semblan autentics e, pasmens, la chifra la mai nauta traspassa la pus febla de 183 000 000 ; los vaquí :

En 1743, segon lo Paire Amiot = 150 265 475

En 1761, segond lo Paire Hallerstein = 198 214 552

En 1794, segond lord MacCartney = 333 000 000

   Los documents los mai recents porgits per la colleccion de las ordenanças de la dinastia manchó enauçan aquesta chifra a 361 milions d'estatjants ". Coma se pòt véser, entre Règis-Evarista Uc e nosaus, la populacion chinesa a crescut d'un miliard de personas. Pendent aquesta temporada China passèt per la revolucion culturala, lo bolat de ris per totòm, e lo contraròtle de las naissenças. Sens aquò ont ne seriá a l'ora actuala ? Probablament pas en passa de venir la primièra poténcia de la planeta.

   Sus los quatre libres de sas narracions de viatge, dins los dos darrièrs, Règis-Evarista Uc sembla voler establir una monografia exaustiva de China. Visiblament, per aquò far se deguèt apejar mai que sus sos sovenirs d'escorreguda. Deguèt tanben se documentar tras que seriosament. A l'epòca i aviá pas planes estudis tocant aquel parçan de la planeta e la contribucion del carcinòl ajudèt fòrça a sa coneissença

   Tocant a la mentalitat dels Chineses, Règis-Evarista Uc se daissa malurosament qualques còps anar a de generalitats. Lo país es talament espandit que, d'una cima a l'autra de l'empèri, i pòt pas aver sonca un esperit chinés, mas mantunes. D'un costat arriba a l'autor d'o reconéisser quand passa d'una region a una autra, e d'un autre latz, balha a d'unes traches de comportament una portada panchinesa.

   Pasmens, es de notar -un còp de mai- la capacitat extraordinària d'observacion de Règis-Evarista Uc e tanben sa percepcion psicologica fina de la societat chinesa de l'epòca, sempre en evolucion, sempre en movement. A d'unes moments aquestas observacions en tèrra estrangièra pòdon far pensar a de fichas d'entresenhas establidas per una espia mandada a bèl espressi dins lo país. D'efièch, istoricament es çò que reprochavan l'administracion e la jutícia imperiala als missionaris occidentals que percorrissián China. Benlèu qu'o lor reprochavan pas sens rason. S'agacham l'istòria, al sègle XIXen, los imperialismes occidentals an sovent mandat dins los païses a colonizar, los missionaris crestians en primièra linha. S'es pas totjorn estat lo cas, o es pasmens estat sovent. La terror coloniala conjugava la mitra amb lo calòt, l'asperson amb lo fusilh.

   Per çò qu'es de çò que demòra de religion en China d'uèi, a ne créire Règis-Evarista Uc, lo país esperèt pas lo maoïsme per se desbarrassar dels dògmas alienants e de las nefastas (quand son pas criminalas) supersticions de las religions : " De tot çò que venèm de dire sus l'estat actual dels divèrses cultes admeses en China, e de la posicion de lors ministres, es permés de ne conclusir que los Chineses vivon absoludament sens cap de religion. Lor demòra encara qualques practicas supersticiosas a las qualas se liuran mai per costuma que non pas per conviccion. E encara ! Los vesèm cada jorn un pauc mai se'n destacar amb una facilitat extrèma. Las cresenças religiosas dintran pas de cap de biais dins la legislacion e los magistrats ne parlan pas mai que per las virar en derision. L'idèia d'un governament atèu, d'una lei atèa, qu'aviam ensajat de preconizar en França de la tribuna de la Cambra dels Deputats, se tròba realizada en China ".

   De la descripcion de la vida vidanta en China, dins aqueste obratge tot i passa. Tot i passa del breç a la tomba, coma auriá dich lo brave Justin Besson. Çò de remarcable en çò de Règis-Evarista Uc, es qu'a còps escriu coma un cronicaire. Relata mai coma un jornalista que non pas un scientific. Talament qu'aqueste raconte de viatge e de descobèrta se legís aisidament. Un còp entamenat, lo legeire ne vòl totjorn saber mai sus una societat finalament pas plan aluenhada de l'occidentala dins sos conceptes, sos rites e son anar.

   Règis-Evarista Uc es capable de desvolopar, amb una patracada de detalhs, d'unas especificitats de la China del sègle XIXen. Ne vòli per exemple que descriu minimosament la nimfèa e sas utilizacions divèrsas e variadas sus tres paginas. Quitament son utilizacion culinària : " La nimfèa es subretot remarcabla del punt de vista utilitari, sas granas se manjan coma se manjan las avelanas en Euròpa. Bolhidas e sucradas fan los delicis dels gòrjafins ".

   L'autor aviá una coneissença fonsa del celestial empèri e aquò dins totes los domènis : istoric, lingüistic, cultural, agronomic, economic, politic, geografic, religiós, industrial, militar, administratiu, meteorologic, social, e causas autras… e causas autras… La soma de sas coneissenças es espectaclosa e l'erudicion d'aquel òme espantarà mai d'un legeire, encara en 2017.

   Règis-Evarista Uc èra un sabent eclectic, un saberut polivalent, pluridisciplinari. Res li escapava pas. D'un biais general sos comentaris son benvolents. Cèrtas, marcats per sa pròpria cultura occitana e occidentala, mas sovent dobèrts a l'alteritat. Sembla que siá estat d'una objectivitat pro onèsta. Fin finala, i a pas qu'en matèria de religion que s'es mostrat intolerant. Mas cossí ne podiá èsser autrament de la part d'un missionari ? Jos l'òme de sciéncia demorava lo preire amb sos tabós.

   Un autre domèni ont s'es mostrat sectari e pretensiós -adoncas irracional- es sa cresença en la mission civilizatritz de l'Occident. Quitament en lingüistica, un domèni que semblava mestrejar per èsser poliglòta, pretendiá que la lenga chinesa èra incapabla de parlar de causas nautament tecnicas. Semblariá que son cervèl siá passat al bugadièr del jacobinisme : " Cal, es vertat, conéisser pas lo pòble chinés, per anar li balhar de libres d'aquesta mena. Ofrir una teoria dels telegrafs electrics a d'òmes qu'an quitament pas dins lor lenga los mots per exprimir los fenomènes los pus simples de l'electricitat, aquò es d'i créire pas ! ". Me demandi çò que Règis-Evarista Uc deviá pensar de sa lenga mairala ? La lenga de sos aujòls carcinòls…

   Dins aqueste quatren e darrièr volume del raconte de las peregrinacions de Règis-Evarista Uc en Extrèm Orient, l'autor nos balha un brave e interessant escapolon de dichas e provèrbis chineses. Son d'una granda saviesa e cadun ne farà sa mèl.

   Tot comptat e rebatut, s'avètz enveja de far un grand e long viatge dins la China imperiala, s'avètz enveja de remontar lo temps, son los libres de Règis-Evarista Uc que vos cal legir. De l'Imalaia a la Mar de China vos passejarètz per monts, planas e desèrts.  A pè, a caval o en gabarra aurètz lo plaser de tastar a una China de carn, de sang e d'èime. Aqueste long raconte de Règis-Evarista Uc es ric e viu. Seriá plan domatge de se'n privar. Mercés a Eric Chaplain de los nos aver tirat del desbrembièr ont s'èran perduts e de lor aver tornat vida.

Pèire Rabasse

"L'Empire chinois – Souvenirs d'un voyage en Chine" de Règis-Evarista Uc. Tòme segond. Edicions dels Regionalismes.

Acabat d'imprimir en febrièr de 2013. 226 paginas.

Père Evariste HUC

Père Evariste HUC

Tag(s) : #Tot en Oc, #Pèire Rabasse, #culture