Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog

Qualquas novèlas amassadas sul sendarèl de Compostèla

    Es ara una tradicion que dura : cada an l'associacion Lo lector de la val organiza un concors literari de novèlas. Son mantunas associacions o seneds intellectuals en Occitània a organizar annadièrament lor espròva literària. La particularitat del Lector de la val, es que non solament balha lo tèma de l'òbra a alestir, mas balha atanben la primièra frasa de la novèla. Per l'annada 2016, totas las novèlas devián començar per "Jamai diguèt pas degun çò qu'aviá vist aquel ser, pel camin de Compostèla". Lo concors es dobèrt a las lengas francesa e occitana. Causa pro regaudissenta per l'amator de literatura que soi, lo nombre dels concorsants se despartís quasi egalitariament entre las doas lengas. Coma que, los creators en occitan son encara qualques uns a trabalhar la lenga e a se'n congostar.

    Dins lo recuèlh publicat ongan se tròban dètz-e-sèt novèlas retengudas e demest aquestas sèt en lenga nòstra. Es domatge que la còla organisatritz prenga pas un bèl còp per totes la decision de publicar a paritat entre las doas lengas. Aquò's pas la matièra occitana que li manca, just la volontat de rendre a l'occitan çò que li reven. Esperem que serem ausits per las publicacions venentas.

    Demest los tèxtes occitans, son presents los dialèctes gascon e lengadocian. D'unes autors son ja de monde confirmats coma per exemple Guilhem Tomàs o Florant Mercadièr, mentre que d'autres son de novelaris o de monde mens coneguts, coma Francés Lubineau o Remèsi Bòi. Cada pèça es remarcabla d'originalitat e d'inventivitat. Cada autor a sabut far ressortir los mistèris que son ligats a n'aquel camin mai que millenari. Un itinerari que vegèt, a travèrs los sègles, passar de milions de pelegrins. Bèl temps a, d'unes, malauts, i morissián. D'autres i retrobavan lor serenitat e tanplan lor santat. I a pauques camins de pel monde aitant cargats d'istòria que lo camin de Sant Jacme. Lo subjècte, èra, o cal ben reconéisser literariament inagotable.

    La particularitat d'aquela restitucion del concors es, o ai pas encara dich, que se tracha d'un libre-disc. La màger part dels tèxtes en occitan son estats enregistrats. Son diches, siá pels quitis autors, siá per de lectors. Alavetz, se lo libre pòrta sèt tèxtes, lo disc, el, ne pòrta dotze. Çò que nos balha un arcolan espandit de la creacion nòstra. Aqueles enregistraments son estat possibles de mercés a una collaboracion entre l'associacion Lo lector de la val e las estacions de radiodifusion Ràdio Occitània, Ràdio Albigés e Ràdio Lenga d'Òc.

    De las dotze novèlas que son estadas enregistradas sul disc, totas carrejan una sensibilitat singulara. Cada autor i anant de son engèni pròpri. Butant cadun son camin imaginari. De la novèla quasi policièra fins a la de sciéncia ficcion en passant pel fantastic o lo romantic, tot i passa segon lo centre d'interés de cadun. Aquesta diversitat fa lo fachin del recuèlh. Cada an es un plaser que se renovèla.

    Sens comptar que, coma ja dich pus naut, cadun i va de son parlar, çò que balha encara mai al legeire l'impression de téner dins sos dets un escapolon vertadièr de la literatura occitana d'uèi. Tròces aprèp tròces, avèm aquí un ensems representatiu de çò que poiriá èsser los autors de deman. D'efièch, sembla gaire imaginable que d'unes d'aquestes novelaris demorèssen sus un primièr ensag. D'ont mai quand aqueste es capitat. E se d'unes, per una rason o per una autra, decidisson de ne demorar a n'aqueste primièr pas, se pòt far l'escomesa que d'autres auràn la volontat de caminar mai luènh sul camin de las Letras.

    La dicha de tèxtes es un exercici perilhós pels escrivans que son mai que mai de monde acostumats de trabalhar de cap que non pas de votz. Atanben res d'estonant que d'unes se sián fach enregistrar per de comedians o almens per de gents mai acostumadas a la declamacion. Enregistrar un tèxte literari supausa un minimum de mestièr. Es quicòm que se pòt pas improvisar a fièch. Cal trabalhar menimosament la diccion. Cal que la votz siá plan pausada. Que son timbre siá segur e clarinèl. Dins la diccion l'intonacion es caporala. Es pas lo moment de mancar vocalament la mendre ponctuacion, lo tèxte ne patiriá malament, fins a ne pèrdre lo sens. Ardits foguèron los autors que se lancèron dins aquela aventura davant lo micrò.

    Çò pus regaudissent a l'audicion d'aqueste disc, aquò's la participacion d'enfants. Ne vòli per pròva lo tèxte "Lo camin de las estèlas" ditz per una drolleta de la calandreta La Sijanòla. Non solament lo conte es d'una grand valor literària, mas la votz e l'articulacion de la mainada son irreprochablas. Nos gratifica quitament d'onomatopèas que balhan vida a l'enregistrament. Se tracha aquí d'un conte naturalista ont los rescontres que se fan sus lo camin de Sant Jacme son tan susprenents que gaujoses. Doblidessem pas jamai qu'entre Occitània e la ciutat de Sant Jacme de Compostèla se deu traversar lo massiu dels Pirenèus que ten dins l'imaginari occitan una plaça tras que particulara. Mercés a la calandreta sijanòla per la frescura de son tèxte.

    Avèm de notar cossí aquel libre-disc pòt aver mantunas utilizacions pedagogicas. Dins una situacion diglossica ont fòrces aprenents an pas jamai ausit la lenga parlada, pòt servir de demostracion e supòrt fonologic pels corses de lenga. Aqueles enregistraments pòdon tanplan servir, tot simplament, de supòrt audiò per evocar e trabalhar l'interdialectalitat. Son capables d'enriquesir una programacion radiofonica. Pòdon enfin ajudar a la difusion de la literatura sus las estacions, qu'a mon vejaire fan pas pro d'esfòrces sus aquel sicut.

    Lo libre-disc se pòt crompar sul sitinet de las edicions Le griffon bleu : http://www.editions-legriffonbleu.fr/. O tanplan en prenent contacte amb l'associacion Lo lector de la val – 10, baloard dels Ginèstes – 31320 Castanet-Tolosan – tel : 05 61 00 O1 16.

                                                                                                                             Pèire Rabasse

"Sul camin de Compostèla / Sur le chemin de Compostelle" collectiu. Edicions Lo lector de la val. Acabat d'imprimir en setembre de 2016. 180 paginas.

 "Sul camin de Compostèla / Sur le chemin de Compostelle"

"Sul camin de Compostèla / Sur le chemin de Compostelle"

Tag(s) : #Tot en Oc, #Pèire Rabasse, #culture