Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog

"Sinèra e la mòstra d'òr", entre collectage e biografia

   Dins un long avertiment en mòda de prefàcia, l'autor nos avisa que "Cal pas ges cèrcar de literatura dins las regas que van sègre". Aquò rai ! èra necite d'anonciar la color. D'efièch, mai que de literatura, se tracha d'unas pichonas sequéncias de vida. Se poiriá de gaire parlar d'una vida en puntilhats. Aquò's la vida del Sinèra (escais que ven de l'expression "si n'èra…") qu'es salcissada a tusta limbusta, segon lo bon plaser o la disponibilitat dels remembres de l'autor.

   Dins lo fons, se tracha mai que mai d'un libre d'omenatge a un personatge que visquèt "escambarlat subre dos sègles" tal coma o escriu Andiu Lagarda. Probablament l'omenatge a un parent o a un aujòl. Cossí que ne vire, a qualqu'un de car per l'autor. Aquel Sinèra sembla aver bravament comptat per Andriu Lagarda.

    A vertadièrament parlar, per çò qu'es del contengut d'aqueste libre, se pòt parlar d'una biografia. La causa es evidenta emai se se sentís que lo debanar dels eveniments es sempre tributari de la memòria selectiva o falhibla de l'autor. Diguem qu'es pas una biografia classica, mas una liura cronica de vida. Quicòm de tan aleatòri coma n'es lo temps e la memòria. Se vei còpsec que, emai s'i sembla per d'unes costats, se tracha pas d'un collectge enregistrat. La transcripcion d'unas bandas magneticas auriá balhat un tèxte plan mai aride.

   Quin es l'interés d'escriure un tal libre ? L'interés de l'escriure es segurament lo de la transmission d'unes sabers. L'interés de fargar un anèl de mai a la cadena de vida que s'alonga, generacion aprèp generacion. Es pas, coma per la literatura blosa, l'interés psicosanitari d'escriure quicòm (que que siá) per qualqu'un (qual que siá) que ne sentís lo besonh irrepressible. Escriure es autoterapeutic. Sabem aquò desempuèi que la psicanalisi existís. Mas escriure pòt èsser tanben, porgir d'unes elements scientifics dins de domènis coma l'istòria o l'etnologia. E, mai que mai per un autor occitan, pòt tanben èsser un acte militant, e quitament un acte de resisténcia a l'aculturacion. Probablament que per Andriu Lagarda, l'existéncia d'aquel libre es la resulta de totas aquestas motivacions acampadas.

    Atanben l'interés de publicar un libre atal es evident. De totjorn, quand entameni de legir un libre, l'acabi. Pels legeires del blòg del Partit de la Nacion Occitana acabèri aqueste coma los autres. Amb un libre de remembres atal, la lectura se fa un pauc laboriosa. Sovent ne coneissèm lo contengut per aver ja legit d'obratges que descrivián la meteissa epòca, la meteissa societat rurala. Alavetz, demòra pas al legeire que d'esperar un detalh etnografic particular, especific, a la region concernida. Mas aqueste libre d’Andrieu Lagarda, coma los autres de la meteissa mena, es aquí per testimoniar un còp de mai que la societat occitana de la fin del sègle XIXen èra d'una granda omogeneitat de mors, d'economia e de tecnicitat. Probablament d'alhors qu'aquesta omogeneitat deviá transpassar las frontièras occitanas.

   Atanben qu'es aquò lo daquòs o lo quicòm mai que poiriá encara apetissar lo legeire ? En domèni occitan, ont avem totes la tripa e la tissa lingüistica òm espèra sempre la viradura sintaxica fossilisada dins aqueste recanton de país que poiriá -tanplan- enriquesir nòstre parlar personal per pauc que se nos l'aproprièssem. Mas aquí tanben aprèp mai de quaranta ans de lectura occitana començam, sens se voler prene per Frederic Mistral, de n'aver fach lo torn. Se possedissèm pas "lo tresaur de la lenga" coma lo malhanenc, pasmens començam d'aver acampat una bona part del vocabulari disponible.

   Es sus aqueste sicut de la lenga e de la dialectologia que lo bast entamena. Andrieu Lagarda partiguèt amb l'idèia de servar las particularitats dialectalas del parlar ont se debana l'accion. Es un postulat que se respècta per un libre d'aquesta mena. Es çò qu'auriái fach. Per contra, aquí ont pòdi pas èsser d'acòrdi es quand manten los òrres francismes. Aquò's far inutilament escòrna a la lenga nòstra que n'a pas de besonh. Quin interés d'escriure "Pièrre", "Francoès", o autras mostrositats d'aqueste calibre ? Damatge, tres còps damatge per la tenguda del libre qu'aviá pas besonh d'aquel renegament, d'aquela demission, per rebutar lo legeire. O alara l'autor se fa unicament plaser ; un plaser solitari d'especialista solitari... Dins aqueste cas l'autor pòt escriure coma zo vòl, mas alara cal èsser rasonable e benlèu servar l'òbra per son usança personala.

   Francament, malgrat aquestas qualquas resèrvas, presi los ensages publicats pel Gai Saber. Son aquela mena de libres que fan cultura. Dire lo passat per conéisser lo present e enfaciar l'avenidor es un trabalh qu'avèm de far e "Sinèra e la mòstra d'òr" i participa. Tot comptat e rebatut, me demandi s'aquò ne seriá pas dels libres coma del vin : un còp escriches, los cal ben publicar ! Mas perdem pas de vista que i a vin e vin e que Monsenh Lagarda e son editor, aqueste còp, nos serviguèron una de las melhoras tinadas que siá.

Pèire Rabasse

"Sinèra e la mostra d'òr" d'Andrieu Lagarda. Nomerò especial del Gai Saber. 290 paginas. Despaus legal : tresen trimestre de 1999.

Sinèra e la mòstra d'òr de Andriu Lagarda.

Sinèra e la mòstra d'òr de Andriu Lagarda.

Tag(s) : #A libre dobèrt, #Tot en Oc