Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog

Cronica de Sèrgi Viaule 3 :

Tot çò qu'es per l'occitan, es totjorn tròp car.

     Fa ara mai d'un an, lèu gaireben dos, que lo Conselh Despartamental d'Albigés prenguèt la decision de pagar uèitanta del cent de dos panèus en occitan a cada comuna del despartament que ne fariá la demanda. Tot comptat e rebatut, se pòt dire que l'afar agèt pro de succès. Ai pas las chifras exactas, mas a se passejar a travèrs la comarca tota, òm se maina que mai de la mitat de las comunas del despartament an metut almens dos panèus en occitan. Se pòt afortir qu'ara la lenga nòstra es sortida de la clandestinitat per s'estaloirar una mica a las vista de totes. Es una bona debuta, mas es, solide, insufisenta. L'accion s'ameritariá d'èsser espandida a totes los despartaments d'Occitània. Aquò dependrà mai que mai de la capacitat dels occitanistas a far pression sus lors elegits.

     Per ne tornar a Albigés, s'aqueste entemenon d'afirmacion publica de l'identitat occitana del terredor es de saludar, se seriá pogut anar pus luènh. Primièrament, cal deplorar que d'unas comunas, malgrat la gratuitat de dos panèus, fan encara de resistància a la reoccitanizacion de la toponomia nòstra. Probablament que dins aquestas comunas, los militants occitanistas son absents e se sap ben pro que los pichons notables an besonh d'un agulhon per avançar dins aquesta direccion.

      Segondament, i a lo fach que dins las comunas qu'an decidit de seguir lo Conselh Despartamental dins aquel afar, nombrosas (quasi la totalitat) son las qu'an causit de comandar pas que los dos panèus a gratís. Emai s'an un detzenat de dintradas d'aglomeracion, an causit de metre pas un centime de mai dins la crompa de panèus en occitan. Es lo cas de Britèsta, qu'es ma comuna d'origina. Coneissi plan Bernat Bacaba, lo conse actual. Lo tarasbustèrem de temps amb los qualques occitanistas de la comuna per li far metre los panèus de dintrada de vila en lenga nòstra. Malgrat nòstres esfòrces caparuts, i agèt pas res a far. Lo conse-conselhièr despartament esperèt la gratuitat per ne comandar dos. Autrament ditz, faguèt lo minimòm. O i rebrembi cada còp que lo vesi, e cada còp me rebèca qu'es una question d'argent e qu'es respectuós de l'argent del contribuidor. Es curiós cossí tanlèu que se tracha d'investir quatre francs espanhòls per l'occitan, totcòp, subtament, las caissas son voidas e lo notable ven immediatament vertuós. Nòstres notables, totes abalits a la somesa dels partits francistas, tròban totjorn d'argent pel fotbòl, per lo club de l'edat tresena, pels petancaires, per la fanfara, per la confrairiá dels manjacebas, etc… mas jamai per l'occitan. Tròban tanben d'argent per crompar libres a lor bibliotèca municipala, a condicion qu'aquestes libres siguen en francés. Fa de decennis que me bati per un fons en occitan a la bibliotèca municipala de Sant Sulpici la Punta sens i capitar vertadièrament. La resistància a tot çò qu'es occitan es tissosa per çò qu'institucionalisada.

       Malurosament aquèl vejaire segon qué tot çò d'occitan es totjorn tròp car, es tanben despartit per una part bèla de la populacion occitana. Populacion culturalament alienada desempuèi l'escòla primària, coma cadun sap. Agèri l'escasença de me'n mainar fa gaire temps alara qu'èri en convèrsa amb un vesin. Es pas una persona particularament encluscada de bonapartisme, emai parlam parlam totes dos dins la lenga. Pasmens, l'autre jorn, m'entreprenguèt en se planhent que l'occitan li costava car. Medamne ! Li revirèri, "Tant qu'aquò!". E aquí-lo partit a m'explicar que lo Conselh Despartament veniá de far metre en plaça sus las rotas de la comanca de panèus qu'indican que "Tarn es lo còr d'Occitània" (cal entendre per aquí, plan solide, lo còr geografic).

      Aquí qualqu'un qu'a pas jamai repotegat per totes los panèus d'indicacion toristica que lo Conselh Despartament faguèt metre en plaça per l'entremesa son Comitat Despartamental del Torisme. A créire que los panèus en francés, los contribuidors los veson pas ? O alara pensan que lo Conselh Despartamental los tòca a gratís ? Dins aquel cas se deurián demandar perqué los panèus en francés serián balhats e los panèus en occitan serián paguent? Aquò per dire cossí l'alienacion es prigonda. Es per aquò qu'avem, nautres nacionalistas occitans, a far de longa de pedagogia. Logicament, lo monde se dison qu'amb una lenga n'auriem pro. E coma la lenga raportada e impausada de fòrça al país es ara dintrada dins las mors, an de mal encapar la necessitat de restituir nòstra identitat aquí ont nos es estada desrabada. La descolonizacion del país passa d'en d'abòrd per la descolonizacion dels esperits. La soma de trabalh qu'avem a desvolopar per capitar nòstre prètzfach es colossala. Lo mal es tras que prigond, cadun se'n pòt mainar acada jorn.

       Tot çò que poiriá nos tornar un pauc de dignitat es totjorn tròp car. Nos cal trabalhar de longa a convéncer nòstres compatriòtas del contrari. Lor explicar qu'un país dins sos pròpris sabatons anirà totjorn mai luènh que s'es estat obligat de marchar amb de sabatons pus pichons de tres punturas. S'es pas jamai vist deguns esprintar amb los artelhs entemenats.

        La setmana passada èri en çò de la sògra. Recebiá una amiga. Aprèp aver acabat d'escambiar sus la pluèja e lo bèl temps, ne venguèrem a parlar dels afars de la bona vila de Sant Sulpici la Punta. Alavetz, l'informèri qu'aprèp mai de vint e cinc ans de batèsta acarnassida, amb mon amic Olivèr Caponi, sòci de l'Institut d'Estudís Occitans, avián capitat a far admetre a la municipalitat novèla la necessitat de metre dins la bastida (los barris vièlhs) las placas de carrièras en occitan. L'estudi de las denominacions foguèt presentat a cada novèl mandat de las municipalitats precedentas, mas demorèt de longa letra mòrta. Aqueste còp, siem estat contactats per l'adjunta a la cultura que nos afortiguèt que seriá fach. Mas coma se pòt pas far completament fisança al personal politic a quin nivèl que siague. Esperam per véser…

         Quand anoncièri a l'amiga de ma sògra que las placas en occitan dins la bastida èran programadas per ongan, la vièlha manquèt n'engolir son dentièr. Comencèt a levar los braces al cèl e a bracejar que jamai pus. Quant argent aquò va costar? Alara que la comuna es endeutada, me demandi s'es plan rasonable de metre tant de moneda aquí dedins, etc… etc… (vos fau gràcia del demai). Remarcarètz qu'es pas jamai rasonable de demandar lo just e la rason per l'occitan. Tot còp, aquela paura femna veniá -probablament- de desbrembar que fa d'annadas e d'annadas que lo municipi subvenciona grassament una associacion (per parlar pas que d'aquesta) que s'apèla "Air d'Irlande". Aquesta a per tòca de promocionar las culturas celticas e organizar un festenal ad-hoc a Sant Sulpici la Punta. Vos asseguri qu'es la vertat vertadièra e que se pòt verificar aisidament quora que siá sus Internet. Òc-ben, qualques còps la realitat transpassa la ficcion! Ai pas jamai ausit romegar aquela femna contra l'argent despensat a promòure la cultura celtica dins la vila, mas per ela tres sòuses investit dins la cultura occitana es còpsec considerat coma d'argent desgalhat.

     Per plan monde, tot çò qu'es per l'occitan, es tròp car. Es ora d'inversar la vapor !

 

panèu en occitan.

panèu en occitan.

Tag(s) : #Sèrgi-Viaule, #Tot en Oc